Το Μητροπολιτικό Κολλέγιο είχε την τιμή να υποδεχτεί τους Ακαδημαϊκούς κ. Γιώργο Παξινό [Πανεπιστήμιο Νέας Νοτίου Ουαλίας] και κ. Αθανάσιο Φωκά [Πανεπιστήμιο Cambridge] για μια συζήτηση πάνω στις έννοιες της ψυχής και της ελεύθερης βούλησης με θέμα: «Συνείδηση, Ψυχή, Ελεύθερη Βούληση: Πραγματικότητα και Αυταπάτη». Εκατοντάδες φοιτητές και ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να δουν δύο διεθνώς κορυφαίους Έλληνες επιστήμονες να διεξάγουν έναν επιστημονικό διάλογο σχετικά με τον ρόλο του εγκεφάλου στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, των αποφάσεων και, τελικά, του χαρακτήρα του κάθε ατόμου. Η συζήτηση, η οποία έλαβε χώρα στο κατάμεστο αμφιθέατρο του Campus Αθήνας με συντονιστή τον κ. Τάσο Γερμενή, Ομότιμο Καθηγητή της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησή τους, οι δύο ομιλητές προσπάθησαν να διαλευκάνουν τις έννοιες της ψυχής και της ελεύθερης βούλησης, ο καθένας με τα δικά του επιχειρήματα. «Είναι πολύ μεγάλη τιμή να βρίσκομαι ανάμεσα σε δύο βουνά», δήλωσε ο κ. Γερμενής συστήνοντας τους δύο ομιλητές και δίνοντας το έναυσμα για την έναρξη της συζήτησης.
Τον λόγο πήρε πρώτα ο κ. Παξινός: «Οι ψυχολόγοι ισχυρίζονται ότι αυτό που διαμορφώνει το χαρακτήρα μας είναι το γενετικό προίκισμα όπως αυτό λαξεύεται από το περιβάλλον. Ο Chomsky, σε αντίθεση με τους νευροεπιστήμονες, υποστηρίζει ότι υπάρχει ελευθερία, ότι δεν είναι μόνο οι νευρώνες στους οποίους πρέπει να αναζητήσουμε την ελευθέρα βούληση. Οι νευροεπιστήμονες πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι είμαστε μια μαριονέτα που έχει λαξευτεί από το περιβάλλον. Θα ήταν ωραία αν μπορούσαμε να αδράξουμε ένα από τα νήματα με τα οποία ο εγκέφαλος μας κινεί. Αυτή δεν είναι μια καινούρια άποψη. Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι από τον εγκέφαλο και μόνο πηγάζουν η ευχαρίστηση, η χαρά, το γέλιο, ο πόνος, η λύπη και τα δάκρυα. Η ελευθερία που έχουμε είναι μια ελευθερία περιορισμένη (freedom light). Θα ήταν όμορφα να υπάρχει ψυχή γιατί έτσι θα μπορούσε να υπάρχει και μια διέξοδος για ελευθερία. Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι υπάρχει ψυχή καθώς ήδη υπάρχει ένα όργανο στο οποίο εδρεύει η λογική, πλάθεται η αγάπη, παίρνονται οι αποφάσεις, αποταμιεύονται οι μνήμες. Ελπίζω ότι ορισμένοι από εμάς θα απαλλαγούμε από την τριπλή αυταπάτη ότι υπάρχει ψυχή, υπάρχει ελευθέρα βούληση και ότι είμαστε κατασκευασμένοι κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του θείου».
Ο κ. Φωκάς παίρνοντας θέση στα λεγόμενα του κ. Παξινού και επικαλούμενος τα πειράματα του νευροεπιστήμονα Μπέντζαμιν Λίμπετ, τοποθετήθηκε με το εξής επιχείρημα: «Δεν υπάρχει καμία έκφραση συνειδητότητας στην οποία να μην υπάρχει από πριν κάτι το ασυνείδητο. Ο εγκέφαλος μας μάς ενημερώνει γι’ αυτό που πιστεύει ότι μας συμφέρει να μάθουμε 1/3 του δευτερολέπτου πριν εμείς το αντιληφθούμε. Με άλλα λόγια, οτιδήποτε εμείς κατανοούμε ή γνωρίζουμε, ο εγκέφαλός μας το γνωρίζει από πριν. Για παράδειγμα, όταν αντιλαμβανόμαστε ότι πήραμε την απόφαση να κάνουμε κάτι, ο εγκέφαλος μας είχε πάρει την απόφαση πριν εμείς το αντιληφθούμε[…] Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε ελεύθερη βούληση».
Δείτε εδώ το βίντεο με τα highlights της συζήτησης «Συνείδηση, Ψυχή, Ελεύθερη Βούληση: Πραγματικότητα και Αυταπάτη»
Στο τέλος της συζήτησης το κοινό είχε την ευκαιρία να εκφράσει απορίες, αλλά και να θέσει δικούς του προβληματισμούς και ερωτήσεις πάνω στο θέμα.
